Rok 1801. Franćois nie jest programistą – jest tkaczem. Ale to, co właśnie zademonstrował Joseph Marie Jacquard w Lyonie, zmieni bieg historii technologii na zawsze. Jego krosno sterowane kartami perforowanymi stało się pierwszym urządzeniem, które wykonywało zapisane instrukcje – protoplastą każdego późniejszego programu komputerowego.
Jak działało krosno Jacquarda?
Tradycyjne krosno tkackie wymagało od robotnika ręcznego unoszenia odpowiednich nici osnowy przed każdym przejściem wątku. Przy skomplikowanych wzorach oznaczało to setki różnych kombinacji, które tkacz musiał wykonywać z pamięci lub według żmudnie spisanych instrukcji. Jacquard zastapił tę ludzką pamięć czymś genialne prostym: serią kart z wybijanymi otworami. Każda karta odpowiadała jednemu przejściu wątku. Tam, gdzie był otwór, haczyk przepadał przez kartę i unosił nić. Tam, gdzie nie było otworu, nić pozostawała na dole. Układając karty w odpowiedniej kolejności, można było „zaprogramować” dowolną tkaninę – i odtworzyć ją dokładnie, bez udziału wykwalifikowanego tkacza.
Rewolucja przemysłowa i opór tkaczy
Wynalazek nie został przyjęty z entuzjazmem przez wszystkich. Tkacze obawiając się utraty pracy niszczyli prototypy krosna. Napoleon, dostrzegając potencjał wynalazku, osobiście popierał Jacquarda i zadekretował, że krosno staje się własnością państwa. Jacquard otrzymał roczną rentę i prowizję od każdego sprzedanego krosna. Do lat 30. XIX wieku we Francji działało już ponad 30 000 krosien Jacquarda. Rewolucja tkacka była faktem – i niewielu zdawało sobie sprawę, że właśnie narodził się pomysł będący fundamentem dla całej informatyki.
Od tkaniny do komputera – wpływ Jacquarda na historię AI
Charles Babbage, projektując swą Maszynę Analityczną w latach 30. XIX wieku, wprost odwoływał się do krosna Jacquarda. Karty perforowane miały sterować operacjami jego maszyny. Herman Hollerith użył tego samego mechanizmu do przetworzenia danych spisu powszechnego USA w 1890 roku – to było zalążek IBM. Przez kolejne 150 lat, aż do upowszechnienia dysków magnetycznych, karty perforowane były głównym nośnikiem danych i programowania. Jeden wynalazek tkacki nakręcił cały łańcuch: Babbage → Hollerith → IBM → komputery → sztuczna inteligencja. Następnym razem gdy korzystasz z ChatGPT, pomyśl, że w jakimś sensie siedzisz przy wirtualnym kronie tkackim z Lyonu.